arpc aklama: Trkiye’nin HA’lar stnlk kazandrd

Yapmak. Merve Seren Yeilta, Rusya-Ukrayna savann gidiatn ve ne yne evirildiini AA Analiz iin kaleme ald.

***

Ukrayna Sava’nn balamasnn zerinden be ay geti. Balangta savan ve sayfanın kaderine ynelik iki ana ngr hakimdi. lki, Rusya’nn stratejik okumasyd. Buna gre Moskova; Ukrayna’nn hzl bir ekilde teslimolacan, Volodimir Zelenski’nin iktidar terk edeceini, Kiev’de Rusya yanls yeni birn kurulacan ve Rusya’nn avantajna olacaktır. kinci beklenti ise Rusya’nn stratejik bir yaptna ve zellikle de ABD’nin tuzana derek Ukrayna’da batakla saplanacana ynelikti. Zira Moskova askeri, sava srdrecek yetenek ve kapasiteden yoksun kalacak, hzl bir yerleşim yerinde sokulacak ekonomik tecrit ise Rusya’nn direncini krakt. Ancak iki beklentisi de doru kmad.

Aslnda her yanlg da gnmz iki dnk gereki bir okuma yaplamadnn bir gstergesi dnk. Gnmzde savalar; siyasetin sra sanayileme, entelektel derinliği, yan gelimeler, ittifakkltr, ordunun profesyonellii ve sahatecrbesi, eitlenen fikir ve seeekler, insan (lider/komutan) faktr, asker-sivilkileri, kurumsal ileyi, kabuller yahut diren, zel sektrn eko- sistemdeki yeri gibi birok gre ekillenip eviriliyor. 24 ubat 2022 gn Rus Rusya ödemesinin saldrsyla balayan-Ukrayna Sava da birok i ve d dinamie bal olarak yeniden ekilleniyor.

Bu zamana kadar mevzubahis dinamikler ve faktrler, Rusya’nn, zellikle askeri hedeflerde stratejik deiiklie gidişini; Ukrayna’nın tatbikliliği için kazandrmasn salatası. hedef ilk kertede Rusya’nn “yldrm savanda” sergileyeni, operatif ve stratejik baarszlk, Ukrayna’y var gcyle bir ypratma savana somutlaştırma yneltti. Bu balamda Rusya’nn yldrm savanda bekledii hzl ve sonu alc ilerleyi, yerinde kontrolnn hzla el deitirdii atmal blgelere brakt. Gelinen aamada Rusya, nkleer silahları gz nde bulundurulduunda halen stnln korusa da Ukrayna’nn, ypratma savann meyvelerini ald grlyor. Buynyle Ukrayna, Rusya’y sadece askeri deil, ayn zamanda uluslararas toplum nezdinde ahlaki, ahlak ve davalardan da ypratmay nceliyor.

Elbette mevzu sadece Ukraynann ypratma’ndan kaynakl bir baar deil; ekseriyeti ABD ve grece Avrupa’dan her askeri lojistik gelen, silah ve tehizat yardm olmasayd, yaratlan “Zelenski klt” oktan yklrd. Birlikte belirli, Trkiye’nin HA’lar ile ABD’nin HIMARS’lar Rusya-Ukrayna Sava’nn “kuvvet arpanlar” olarak sahadaki rtlerini ispatlamak için Ukrayna’ya sadece askeri baar deil, ayn zamanda ulaşabilecek harekatta stnlk kazandrd. Keza stratejiklerden, operatif ve stratejik alardan e zamanl kazanmlar salayann fonksiyonu ve nemi, es geilmemelidir. Bu anlamda Ukrayna’nn, dnyann en gl istihbarat kltr ve yapsna haiz lkeleri arasnda konumlanan Rusya karsnda ortaya koyduu ‘kar istihbarat’ ve ‘istihbarata kar koyma’ görevleri dikkat ekicidir. Sivil Ukrayna halknn bilfiil destek verdii istihbarat a, rgtlenme ve ileyi modeli; hem askeri stratejik dzey cari istihbarat toplama ve erkendebilgi, hem de kar tarafn tarafndan edilaflar zerine inami ykc bir fikirdir ve harekatnn baaryla icra salat harekat ve bilahare enformasyonu. Bunun üzerine arpc iki rnei; Rus generallerin ldrilmesi ve Ukraynal sava esirlerine ait dnya kamuoyuna tarzdr.

– UZATILMI SAVATA GALBYET N HENZ ERKEN

henz Rusya’n ancak erkensini yahut Ukrayna’nn galibiyetini ilan etmek iin ok erken. Rusya-Ukrayna Sava, bata varsayımlann Uzatlm Sava’a doru evirildi. Bu anlamda birka kezen mzakerelerden herhangi bir sonu kmad hatrda tutulmaldr. Bu sava “Rusya’nn varolusal sava” olarak grmedike ve Putin’in her hamleye ayn ekilde mukabelede bulunma creti gsterecei kabul edilmedike Bat programlarn ksa vadeli sonucei aikar.

te yandansre ierisinde, Rus askerinin birok kez yenilgiye uğraması ve stratejiklerinde deiiklie; Rusya’nn henz topyekun bir düşüşe urad anlamna gelmiyor. Kald ki buradaki bölümündeki “askeri alana ve “zaferin zaferin/hezi”ine indirgenmemeli; lken bu sava, iki l larnnnn sinde blgesel ve kresel oyunu ziyaret/dntrc üründir. Mikro lekte baktmzda, kuku Rusya’nn Ukrayna’y igal giriimi her Rusya asndan bu adam Rus askeri askerin zaf, kuvvet yetersizlii, ekonomik ambargolar, uluslararas yalnz geleceklatrma, kre yetiştirmenfuzunun erozyonu ve Putin’in seim imtihan; Ukraynai gerekliinse yeniden imar imar yanında bir lke ve daha nemlisi Kiev’in NATO yeli arzusudur.

Makro lekte bakldnda ise Rusya-Ukrayna Sava, gdadan enerjiye kadar birok fay hattn gn yzne kard. Savala beraber daha somut bir şekilde zuhur eden, AB ve NATO lkeleri arasndaki fikir ayrlklarnn neden oldu. AB ve NATO’daki tüm Ukrayna’ların yenilmemesiti.

– SAVAIN NEREYE EVRLECE BROK FAKTRE BALI

Bu öğeler için tüm seçenekler Rusya-U savann nereye doru evirileceine de btnsel bir gözden uzak kalmakta fayda vardr. Sz konusu btnsel bak asn belki de en nemli arlk merkezini, jeopolitik cephe oluturuyor. Rusya’nn revizyonist ve yaylmacinin Avrupa lekli bir krlmay beraberinde getirmesi tr byk mcadelenin Rusya-Bat arasnda yaan olmas, savan edeceine ynelik tezi için. NATO, yeni Stratejik Konsept belgesinde Rusya’y konvansiyonel bir askeri tehdit olarak yeniden kodlad ve bu yeni strateji, Avrupa’n jeopolitik eko-sistem dlanaca bir hedef hedef soktu. Bu da Rusya’nn, durum ancak Ukrayna zerinden elde edebilecei bir baar ile dengeleyebilecei algsn pekitiriyor. yle ki, 24 ubat ncesi ile karlatrldnda Ukrayna, Rusya iin daha fazla yaamsal bir ncelik geldi geldi.

Jeopolitik mesele meselesi Bat ile Rusya arasnda yeni bir antagonistik iliki ile snrl deil. ABD-in rekabetinin, siyasi ve ekonomik bir rekabet avantajına sahip olma karak çadır gibi alevya hazr olabilecek sorunlarda, dalmanın anlamına anlam veremeyecek. Blgesel lekli krizlere dn aktif atma sahalar, Rusya’ya olan ilgiyi azaltarak, Moskova’nn Ukrayna’da kalkınma alann geniletmesini salayacak ve savan stratejik erevesini belirleme inisiyatifi oluturacaktr.

Savan nereye doru evirileceini ekillendirecek bir baka hususlar ise sahada askeri dzeyde yaanan gelimelerdir. Rusya’nn, ncelik verdii Donbass blgesinde hzl hedef elde edemese de tedrici bir kontrol salyor olmas Donbass’n’in vurulmasını bir hedef belirleme neden. Getiimiz haftalarda hem Rusya Dileri Bakan’ın hem de askeri gibin, savan corafi hedefine süt yaptklar aklamalar, Rusya’nn Donbass ile snrl kalmakini gsteriyor. Herson ve Odesa gibi blgelerde son günlerde ahit olunan fze saldrlar, Rusya’nn Dobass’da baarl olmas halinde bu blgelere doru hareket edebilirecei onini de pekitiriyor. Buna karlk Ukrayna ordusunun savan baarl bir ekilde kulland asimetrik konvansiyonelleri yeniden benimsemesi, bu alan oluturan baarl girimler ve HMARS sistemlerile Rusya’y yavalatacak lde bir diren gstermesi, Rusya asndan da savan bir ypratma savana dnmesi ni glendiriyor. Bu durum, savan uzama çiçekini de kuvvetlendiriyor.

Askeri sahada yaanabilecek gelimelere bal olarak savan neden olduu yeni eko-politik ortam da savan uzama eğilimini glendiren bir dier belirsiz. Ekonomikgolarn Rusya’y ksa vadesi cayma baarsz ve enerji kartnarak elde olmad olmad Rusya iin bir konuda Avrupa iinse bir krize srklenmen tercihs, Rusya’n srklenmen edecei kazanlar oaltmas ynnde hedefte bir tercihtesna tanyor. te yandan savan neden olduu tahl krizi gibi problemli sorunlar da Rusya’nla sıkı sıkıya sıkılaştırma.

Sonu olarak sava, askeri sahada ilerlese de savan gnmzde kapsaml bir zeminde dnilme ve srdrilme gerektii gereini ortaya kard. Bu artan savan nereye doru evirileceine mandıra yetiştirmenin deerlendirerek yapılması gerekiyor.

[Ankara Yldrm Beyazt niversitesi retim yesi Do. Dr. Merve Seren Yeilta savunma, gvenlik ve istihbarat alannda almalarn srdrmektedir]

Leave a Comment